ماڵه‌وه‌ > کوردی/ Kurdish, بۆ فەرزاد/ For Farzad > ئێمه‌ کێین؟ فــــه‌رزاد کێیه‌؟ عەتا جەماڵی

ئێمه‌ کێین؟ فــــه‌رزاد کێیه‌؟ عەتا جەماڵی

کاریزما، نه‌ شاخی هه‌یه‌ و نه‌ باڵ، کاریزما هیچ هێزێکی بان مرۆیی و هیچ تواناییه‌کی مێتافیزیکیی نییه‌ که‌ بتوانێت له‌ کوتوپڕ جێ له‌ دڵی کۆمه‌ڵدا خۆش بکات، که‌سێکی به‌ شانوباهۆی وا نییه‌ ئیراده‌ی کۆمه‌ڵ کۆنترۆڵ بکات یان ببێته‌ پێشه‌نگی رێبازێک… کاریزما ئه‌و که‌سه‌یه‌ که‌ کۆمه‌ڵ پێویستیی پێیه‌تی، ئه‌و که‌سه‌یه‌ که‌ کۆمه‌ڵ ده‌یهه‌وێ وه‌ک سیمبولێک تایبه‌تمه‌ندییه‌ نه‌بووه‌کانی خۆی پێببه‌خشێ، له‌و رێگایه‌وه‌ ده‌یهه‌وێ خه‌ونه‌کانی خۆی بناسێنێ، مۆدێلێک بۆ که‌سایه‌تیی خۆی داتاشێ، رێبازێک پێناسه‌ کات که‌ که‌سی کاریزما له‌ زه‌ینی ئه‌ودا هه‌نگاوی تێهه‌ڵناوه‌…
ئه‌و کاته‌ی که‌ کاریزمای که‌سێک یان رێبازێک یان ئایدۆلۆژیایه‌ک ده‌شکێ کاتێکه‌ که‌ کۆمه‌ڵ خه‌ون و ئامانج و بگره‌ جوانیناسییه‌که‌ی بۆ ژیان گۆڕاوه‌ و ده‌یهه‌وێ دۆخه‌که‌ی بگۆڕێت.

کاتێک که‌سێک به‌ناوی فه‌رزاد وه‌ک مامۆستایه‌ک ده‌بێته‌ کاریزما و ده‌بێته‌ هۆی خوڵقانی ئه‌م پرسیاره‌: (ئه‌م هه‌موو مامۆستایه‌ شه‌هید بوون، ئه‌ی بۆ ده‌بێ رۆژی مامۆستا به‌ناوی فه‌رزاده‌وه‌ بکرێت؟) خۆی له‌خۆیدا هه‌ڵگری چه‌ند ره‌هه‌ندی جیاجیایه‌ که‌ پێویسته‌ ئاوڕیان لێبده‌ینه‌وه‌:

یه‌که‌م: تایبه‌تمه‌ندییه‌ کاریزماتیکه‌کانی فه‌رزاد چین؟
دووهه‌م: ئه‌وانه‌ کێن که‌ که‌سایه‌تیی کاریزماتیک ده‌به‌خشنه‌ فه‌رزاد؟
سێهه‌م: ئه‌وانه‌ کێن که‌ کاریزمای فه‌رزاد رووبه‌ڕووی پرسیار ده‌که‌نه‌وه‌؟

یه‌که‌م:
هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌کی بنده‌سته‌ که‌ له‌ بنده‌سته‌یی خۆی وریا بووبێته‌وه‌ و پێی نابێته‌ قۆناغی خه‌باته‌وه‌ و ئامانجێکی بۆ خه‌باتی خۆی دیاری کردبێت، یه‌کێک له‌ هه‌نگاوه‌ سه‌ره‌تاییه‌کانی ده‌ستنیشان کردنی رێبه‌رێکه‌ که‌ بشێ ئیراده‌ی گه‌لی تێدا به‌دی بکرێت، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێ به‌ سیمبۆلیزه‌ کردنی ئه‌و که‌سایه‌تییه‌ ده‌لاله‌ت له‌ ناوئاخنی خه‌باته‌که‌ی و رێبازی خه‌باته‌که‌ی بکات.
له‌ قۆناغه‌کانی پێشوودا که‌ له‌ڕاستیدا وشیاریی پێویستی له‌ ئاست پرسه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌کانی و هه‌روه‌ها چۆنیه‌تیی دیاریکردنی رێبازی خه‌بات و خۆ گونجاندن به‌گوێره‌ی بارودۆخه‌ نوێیه‌کان نه‌بووه‌، ئه‌و گرووپه‌ سیاسییانه‌ی که‌ خۆیان وه‌ک حیزب پێناسه‌ کردووه‌ و توانیویانه‌ له‌ رێگه‌ی یارمه‌تیی ده‌ره‌کییه‌وه‌ هێزێکی زه‌بر ده‌سته‌به‌ر بکه‌ن و له‌ پاڵ ئه‌ویشدا به‌ هه‌ڵگرتنی کۆمه‌ڵێک دروشمی بریقه‌دار و ورووژێنه‌ر، نۆستالۆژیای کۆمه‌ڵ به‌لای خۆیاندا راکێشن و خۆیان وه‌ک نوێنه‌ری ئیراده‌ی خه‌ڵک پێناسه‌ بکه‌ن. ئه‌گه‌رچی هێشتا هه‌ن ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ ئیراده‌ی نه‌ته‌وه‌یی خۆیان ئه‌سپارده‌ی ده‌ستی ئه‌و گرووپه‌ سیاسییانه‌ کردووه‌. سه‌رانی ئه‌و گرووپانه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌ بنه‌ماڵه‌ خاوه‌ن زه‌وی و ئاغا و به‌گزاده‌کان بوون و کۆمه‌ڵیش ته‌نیا  له‌نێو سیسته‌می ده‌ره‌به‌گایه‌تیدا توانیبووی خۆی پێناسه‌ بکات و بدۆزێته‌وه‌، له‌ هه‌نگاوه‌کانی دواتردا که‌ ئه‌و بنه‌ماڵانه‌ بوون به‌ هه‌ڵگری رێچکه‌ی له‌سه‌ر هه‌مان بنه‌مای کلتووری ئاغا و ره‌عیه‌تی کۆمه‌ڵیان راکێشی خۆیان کرد و کۆمه‌ڵیش توانای خۆ ده‌ربازکردنی له‌و کلتووره‌ نه‌بوو. به‌و پێیه‌ش ده‌توانین بڵێین ئۆتۆریته‌ی کاریزمای پێشوو له‌سه‌ر بنه‌مای نانده‌ر و ئاغاواتی ده‌چووه‌ پێش. ته‌نانه‌ت له‌ قۆناغی دواتریشدا که‌ ئاسه‌وارێک له‌و دوو چینه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌ به‌ گوێره‌ی پێناسه‌ کۆنه‌که‌ی له‌ ئارادا نه‌ما، ورده‌ کلتووره‌کانی هێشتا هێزێکی راکێشی وه‌هایان هه‌بوو که‌ بتوانن پێناسه‌ی سیاسیی (رێبه‌ر و رێبوار) له‌ خۆ بگرن. ته‌نانه‌ت ئێستا که‌ ئه‌و ورده‌ کلتوورانه‌ش بوونیان نه‌ماوه‌ و کۆمه‌ڵ دۆخی ره‌عیه‌تیی به‌ره‌و کۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی تێپه‌ڕاندووه‌ رێبه‌رانی پێشوو نه‌یانتوانیوه‌ خه‌سڵه‌تێکی نوێ بده‌نه‌ پاڵ وه‌همی کاریزماتیکی خۆیان و به‌م چه‌شنه‌ ئه‌وان ده‌ڕووخێن و کۆمه‌ڵ ده‌ژیێته‌وه‌.
ژیانه‌وه‌ی کۆمه‌ڵگه‌یه‌ک که‌ هێشتا بنده‌سته‌ی سیاسییه‌، پێویستیی به‌وه‌یه‌ که‌ هه‌نگاوی قورس به‌ره‌و خوڵقاندنی کاریزمایه‌کی نوێ به‌رز بکاته‌وه‌ و له‌م قۆناغه‌ی ئێستادا فه‌رزاد تاکه‌ که‌سایه‌تییه‌که‌ که‌ هه‌ڵگری که‌سایه‌تیی کاریزماتیکه‌ و کۆمه‌ڵگه‌ به‌ شانازییه‌وه‌ ده‌یکاته‌ رێبه‌ر.
ره‌نگه‌ زۆر مامۆستای تریش له‌ مێژووی خه‌باتی نه‌ته‌وه‌یی کوردستاندا شه‌هید بووبێتن، به‌ڵام وه‌ک مامۆستا شه‌هید بوون، وه‌ک مامۆستا له‌نێو زینداندا شه‌هید بوون و خوڵقاندنی بزاوتێکی مافی مرۆیی و له‌ چوارچێوه‌یه‌کی گه‌لێک فراوانتر له‌ بازنه‌ی سیاسه‌تی به‌رژه‌وه‌ندیدا، دروستکردنی چاوه‌ڕوانیی جیهانی بۆ نووسینی نامه‌یه‌ک له‌لایه‌ن خۆیه‌وه‌ له‌نێو زیندانه‌وه‌، وه‌رگێڕدرانی نامه‌کانی به‌ زۆربه‌ی زمانه‌ گه‌وره‌کانی دنیا، جگه‌ له‌وه‌ش سه‌ر به‌ توێژی رووناکبیر بوون و جیا نه‌بوونه‌وه‌ له‌ جه‌سته‌ی کۆمه‌ڵگه‌، ئه‌و تایبه‌تمه‌ندییانه‌ن که‌ فه‌رزاد ده‌که‌نه‌ کاریزما. کاریزمایه‌ک به‌ پێوه‌ره‌ مۆدێرنه‌کانی خه‌بات.

دووهه‌م:
فه‌رزاد له‌ سێ ئاستی جیاجیاوه‌ که‌سایه‌تیی کاریزماتیکی پێده‌به‌خشرێت و تایبه‌تمه‌ندییه‌ که‌سانه‌کانی له‌ قاڵبێکی کاریزماتیک ده‌درێت و ده‌کرێته‌ رێباز:
یه‌که‌م، ئه‌و قوتابییه‌ راسته‌وخۆکانی خۆی له‌ گونده‌ دووره‌ده‌سته‌کانی کوردستان که‌ شانازیی مامۆستای خه‌باتکار و به‌جه‌رگ به‌باڵای فه‌رزاددا ده‌بڕن و به‌ نامه‌ی قوتابییانه‌ وه‌ڵامی نامه‌ مامۆستایانه‌کانی ده‌ده‌نه‌وه‌.
دووهه‌م، توێژی زانکۆیی و خوێنده‌واری کوردستان که‌ له‌ هه‌ناوی ناوه‌نده‌ ئه‌کادیمییه‌کان و پانتای دنیای راسته‌قینه‌ و مه‌جازیدا وه‌ک سیمبولێکی خۆڕاگری و ده‌ستپاکی و نه‌دۆڕان و ده‌کرێته‌ دروشم و رێباز.
سێهه‌م، کۆمه‌ڵگه‌ی جیهانی که‌ به‌ هه‌موو هێز و تواناوه‌ ده‌یکه‌نه‌ رۆژه‌ڤی مێدیا و راپۆرته‌کانی پێشێلکاریی مافی مرۆڤ و نموونه‌ی خه‌باتکاری مه‌ده‌نی و وه‌ک سیمبولێکی مرۆڤدۆستی پێناسه‌ی ده‌که‌ن.

سێهه‌م:
ئه‌و که‌س و گرووپانه‌ی که‌ هه‌ڵگری ئۆتۆریته‌ی کاریزماتیکی نیگه‌تیڤن و به‌ هه‌ست کردن که‌ گۆڕانی کاریزما ترسی رووخان و له‌ بازنه‌ به‌ده‌ر کردن وره‌ی سیاسییان هڵۆڵ ده‌کات.
ئۆتۆریته‌ی کاریزمای فه‌رزاد ئۆتۆریته‌یه‌کی پۆزێتیڤه‌ و راسته‌وخۆ له‌لایه‌ن خه‌ڵکه‌وه‌ پێ به‌خشراوه‌ به‌ڵام کاریزماکانی نه‌یاری فه‌رزاد له‌ ئێستا به‌دوا هه‌وڵی هه‌ڵگێڕانه‌وه‌ی میتۆد ده‌ده‌ن و هێز و زه‌بر ده‌که‌نه‌ ئارازی پاراستنی ئۆتۆریته‌.
له‌ڕاستیدا ئه‌م ترسه‌ هه‌موو گرووپ و که‌سایه‌تی و حیزبه‌ سیاسییه‌کانی پێشوو ده‌گرێته‌وه‌ و ئه‌و ترسه‌ له‌ خوڵقانی کاریزمای نوێ به‌ ئه‌ده‌بیاتی سه‌رجه‌میانه‌وه‌ دیاره‌ به‌ڵام به‌ شێوه‌ی جیاواز.
هه‌ندێک له‌و حیزب و که‌سایه‌تییانه‌ی که‌ نایانه‌وێ به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی دواڕۆژیان به‌ ته‌واوی بدۆڕێنن، هه‌وڵ ده‌ده‌ن به‌ شه‌پۆل سواری، خۆیان به‌ پشتیوانی فه‌رزاد له‌ قه‌ڵه‌م بده‌ن به‌ڵام ئه‌ده‌بیات و ده‌ربڕینی پشتیوانییه‌کانیان حیکایه‌ت له‌ چه‌شنێک بێباوه‌ڕی ده‌کات که‌ ناتوانن بێنه‌ ئاستی کۆمه‌ڵ و له‌وێوه‌ له‌ لووتکه‌ی کاریزماتیکی فه‌رزاد بڕوانن.
هه‌ندێکی تر به‌ پێوه‌رێکی تر و بۆ زیاتر خۆ به‌ هه‌توانی ئیراده‌ی گه‌ل ناساندن، له‌ فه‌رزاد وه‌ک کاریزمایه‌کی نه‌ته‌وه‌یی راسته‌قینه‌ ده‌ڕوانن، به‌ڵام  هێشت پێ له‌سه‌ر مه‌زنایه‌تیی خۆشیان داده‌گرن.
هه‌ندێک که‌س و لایه‌نی تریش که‌ هه‌ست ده‌که‌ن هیچ شتێکی تریان بۆ دۆڕاندن له‌به‌ر ده‌ستدا نییه‌، به‌و په‌ڕی هێزه‌وه‌ رووبه‌ڕووی ده‌وه‌ستنه‌وه‌ و ته‌نانه‌ت به‌ ناوه‌که‌شی راده‌چه‌نن.
تاکه‌ لایه‌نێک که‌ به‌ بێ گومان، هێما له‌سه‌ر پرسیاری کاریزمان بوونی فه‌رزاد لاده‌ده‌ن و خاڵیکی به‌هێز ده‌کوتنه‌ کۆتایی رسته‌ی ده‌سه‌ڵاتدارانی پێشوو، کۆمه‌ڵگه‌ی رۆژهه‌ڵاتی کوردستانه‌ و ته‌نانه‌ت کوردانی پارچه‌کانی دیکه‌ی کوردستانیش سه‌ره‌ڕای رێبه‌رانی خۆیان، پله‌ی رێبه‌رایه‌تی ده‌به‌خشنه‌ مامۆستا فه‌رزاد که‌مانگه‌ر و له‌ ده‌ربڕینی ناسڵه‌مێنه‌وه‌.

هه‌ر له‌و ئاراسته‌یه‌دا بوو که‌ له‌ یادی یه‌که‌م ساڵوه‌گه‌ڕی له‌سێداره‌دانی مامۆستا فه‌رزاد که‌مانگه‌ر که‌ سه‌رجه‌م نه‌ته‌وه‌کانی ئێران ده‌نگیان به‌ مامۆستا بوونی فه‌رزاد و شایانی دیاریکردنی رۆژی له‌ سێداره‌دانه‌که‌ی وه‌ک رۆژی مامۆستا بوون، که‌سانێک که‌ خۆیان وه‌ک که‌سایه‌تیی سیاسیی ئه‌م نه‌ته‌وه‌یه‌ پێناسه‌ ده‌که‌ن، ئه‌و په‌ڕی بێزاریی خۆیان ده‌ربڕی و نه‌یاریی خۆیان له‌و هه‌ڵوێسته‌ راگه‌یاند.
به‌ڵام به‌ده‌ر له‌ هه‌موو ئه‌م باسانه‌ ئیراده‌ی گه‌ل رۆژ به‌ رۆژ پێداگرتره‌ له‌وه‌ی فه‌رزاد وه‌ک خه‌باتکارێکی نه‌ته‌وه‌یی له‌ زینداندا ئه‌گه‌ر چی سه‌ری دا به‌ڵام کاریزمایه‌کی مه‌زنی خوڵقاند.
ئه‌گه‌رچی نه‌ شاخ و باڵ و نه‌ ده‌ست و په‌نجه‌ی زیاتر و نه‌ هێز و باهۆی ئه‌وتۆی بوو، به‌ڵام مرۆڤدۆست، نه‌ته‌وه‌ خۆشه‌ویست، نیشتمان په‌روه‌ر و ده‌ستپاک بوو.
که‌واته‌ به‌رز و پیرۆز بێ “19ی گوڵان، رۆژی مامۆستا”.

Advertisements
  1. هیچ‌ لێدوانێک نییە تا ئێستا
  1. No trackbacks yet.

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  گۆڕین )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  گۆڕین )

Connecting to %s

%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: