Archive

Archive for the ‘کوردی/ Kurdish’ Category

ئێمه‌ کێین؟ فــــه‌رزاد کێیه‌؟ عەتا جەماڵی

کاریزما، نه‌ شاخی هه‌یه‌ و نه‌ باڵ، کاریزما هیچ هێزێکی بان مرۆیی و هیچ تواناییه‌کی مێتافیزیکیی نییه‌ که‌ بتوانێت له‌ کوتوپڕ جێ له‌ دڵی کۆمه‌ڵدا خۆش بکات، که‌سێکی به‌ شانوباهۆی وا نییه‌ ئیراده‌ی کۆمه‌ڵ کۆنترۆڵ بکات یان ببێته‌ پێشه‌نگی رێبازێک… کاریزما ئه‌و که‌سه‌یه‌ که‌ کۆمه‌ڵ پێویستیی پێیه‌تی، ئه‌و که‌سه‌یه‌ که‌ کۆمه‌ڵ ده‌یهه‌وێ وه‌ک سیمبولێک تایبه‌تمه‌ندییه‌ نه‌بووه‌کانی خۆی پێببه‌خشێ، له‌و رێگایه‌وه‌ ده‌یهه‌وێ خه‌ونه‌کانی خۆی بناسێنێ، مۆدێلێک بۆ که‌سایه‌تیی خۆی داتاشێ، رێبازێک پێناسه‌ کات که‌ که‌سی کاریزما له‌ زه‌ینی ئه‌ودا هه‌نگاوی تێهه‌ڵناوه‌…
ئه‌و کاته‌ی که‌ کاریزمای که‌سێک یان رێبازێک یان ئایدۆلۆژیایه‌ک ده‌شکێ کاتێکه‌ که‌ کۆمه‌ڵ خه‌ون و ئامانج و بگره‌ جوانیناسییه‌که‌ی بۆ ژیان گۆڕاوه‌ و ده‌یهه‌وێ دۆخه‌که‌ی بگۆڕێت.

کاتێک که‌سێک به‌ناوی فه‌رزاد وه‌ک مامۆستایه‌ک ده‌بێته‌ کاریزما و ده‌بێته‌ هۆی خوڵقانی ئه‌م پرسیاره‌: (ئه‌م هه‌موو مامۆستایه‌ شه‌هید بوون، ئه‌ی بۆ ده‌بێ رۆژی مامۆستا به‌ناوی فه‌رزاده‌وه‌ بکرێت؟) خۆی له‌خۆیدا هه‌ڵگری چه‌ند ره‌هه‌ندی جیاجیایه‌ که‌ پێویسته‌ ئاوڕیان لێبده‌ینه‌وه‌:

یه‌که‌م: تایبه‌تمه‌ندییه‌ کاریزماتیکه‌کانی فه‌رزاد چین؟
دووهه‌م: ئه‌وانه‌ کێن که‌ که‌سایه‌تیی کاریزماتیک ده‌به‌خشنه‌ فه‌رزاد؟
سێهه‌م: ئه‌وانه‌ کێن که‌ کاریزمای فه‌رزاد رووبه‌ڕووی پرسیار ده‌که‌نه‌وه‌؟

زیاتر بخوێنەوە…

لە ژێر سێبەری نۆزدەی گوڵان دا زیندانیانی دیکە لە بیر نەکەین/ حاتەم مەنبەری

دوو ساڵ بە سەر رۆژی تاڵی ١٩ گۆڵانی ٢٠١٠ دا تێپەڕی. رۆژێک کە تێ دا ژمارەیەک مرۆڤی پێشەنگ و خاوەن‌ئیرادەی تێدا لە سێدارە دران. فەرزاد،شیرین،فەرهاد و عەلی کورد و چالاکی ناو بزاڤی رزگاری خوازانەی گەلەکەیان بوون.مێهدی ئیسلامیان‌یش هەرچەند ئیستاشی لەگەڵ بێ بیۆگرافییەکی روونی لێ دیار نیە دیسانیش لە گیانبەخشین دا بوو بە هاوچارەنووسی رۆڵەکانی ئێمە، بۆیە ئەبێت لە ناو ریز و دڵی ئێمەش دا جێگای تایبەتی خوی بۆ دیاری بکرێ.١

گشتلایەک دەزانن کە لەوەتەی ئەم دەوڵەتە تاوانبارانە هەن زیندانی تۆقێنەریشیان هەبووە و هەردەمیش بەشی هەرە زۆری زیندانیەکانیان کورد بوون. ئێمە دەزانین کە زۆربەی هەرەزۆری کوردەکان بە هوی بیری رزگاریخوازییانەوە کەوتوونەتە زیندانەکان و دەشزانین زۆربەی کات کوردەکان سەربەرزانە دوای سەختترین ئەشکەنجەکان بێ ئەوە تەسلیمی داوای دڕەندانەی دەسەڵاتداران بووبن ئێعدام کراون. ئەگەر بمانەوێ تەنیا زیندان و زیندانیانی سەردەمی رەشی دەوڵەتی ئیسلامی ئیستای ئێران ناو بهێنین، دەتوانین هەزاران ناوی ناسراو ریز بکەین کە تا سنووری تێپەڕین لە توانای ئینسان بەرخۆدانیان کرد و دواتر بە سەربەزیش بەرەوە پیری مەرگەوە چوون. بەڵام شەهیدانی ١٩ گوڵانی ٢٠١٠ تەنانەت ئەم سنوورەشیان تێپەڕاند. مامۆستا فەرزادی کەمانگەر و هاوڕێیانی جگە لەوە وەک گشت زیندانیانی پێش خویان ئەشکەنجە و ئازاری دڕەندانەی جەلادانیان قبووڵ کرد و نەبەزین،بەڵکە لە ناو زیندان و دەرەوەی زیندانیش دا بۆ هەموان بوونە پێشەنگ. زیاتر بخوێنەوە…

لەگەڵ سێ ئەستێرە/ هەندێک بیرەوەری لەگەڵ فەرزاد، عەلی، فەرهاد/ نامۆ

زیندانی دیکتاتۆران، وشەیێکی ناسراوە. شوێنێکی ناسراو بۆ ئاشتی خوازان، ئازادی خوازان، مرۆڤ دۆستان، زیندان بۆ خاوەنە بێ هەست و نزم بیرەکەی، ویستگەیی کۆتاییە بەڵام بۆ تێکۆشەرانی سەربەستی، وێستگەی تێپەڕینە. تێپەڕان بۆ قۆناغێکی نوێ لە خۆشەویستی مرۆڤ و ئازادیەکانی. زیندان بۆ خاوەنە ترسەنۆکەکانی فەوتانە، فەوتانی مرۆڤ و بیرو بڕواکانییەتی. بەڵام بەداخەوە کە دیکتاتۆران هیچ کات ئەوەندە ژیر نەبوون کە لە مێژوو دەرس وەرگرن، وەک نەخۆشێکی ئاڵزایمێری لەبیریان ئەچێتەوە کە ئەوە ماندێللا بوو بەندیخانەی کردە دەروازەی ئازادی. ئۆجالان لە ژووری تاکەکەسی دووڕگەی ئیمڕاڵیەوە توانی زاڵ بێت بەسەر دیلیەتیا و دەیان پەەرتووک و نووسراوە بنووسێت و ببێتە نموونەی بەرخۆدان لە زیندانا. فەرزاد و هەڤاڵەکانیشی لە زیندانا ڕێبازیان نواند. ڕێبازێکی پیرۆز بۆ هەموو جیهان. گەرمایی وجود و سۆز و ئەوینی ئەو شەهیدانە تا ڕادەییەک بوو کە تەنانەت ئامێرێکی سارد و سڕی وەک تەلەڤزیۆن نەیتوانی کە پێش بە تیشکی خۆرەتاوی کەسایەتی ئەوان بۆ ناو خانەی دڵ و مێشکی ئەو مرۆڤانە کە تەنیا بۆ یەک جاریش وێنەی ئەوانی دیبێ، ببێتەوە! بۆیە هەمووی ئەو کەسانە کە وێنەی فەرهاد و عەلی و فەرزادیان دیبوو، بە پیر و گەنج و ژن و پیاو و تەنانەت منداڵەکانیش، هیچ کات ناتوانن لەبیری کەن. بۆیە بە بیستنی هەواڵی شەهیدبوونیان تاسابوون. تاسانێکی شاعیرانە. ئێستا پرسیارێکم هەیە، گەلۆ ئەو کەسەی کە لە نزیکە ناسیبیێتیان و لەگەڵیان ژیابێت ئەبێت حاڵی چۆن بێت؟ ئەوان ئەبێ چۆن تاسابن؟ چۆن باسیان بکەن؟ تۆ بڵەی وەک ئەوەی بوون و هەن بتوانن باسیان بکەن؟ نا! نا! ناتوانن!

زیاتر بخوێنەوە…

نامه‌ی زانیار و لوقمان مورادی به بۆنه‌ی دووهه‌میین ساڵوه‌گه‌ڕی ئیعدامی فه‌رزاد که‌مانگه‌ر و هاوڕیانی له زیندانی ره‌جایی شاری که‌ره‌جه‌وه

دو ساڵ به‌ سه‌ر ئه‌و رووداوه‌ دا تێپه‌ڕی که هیچ تاکێکمان پێمان خۆش نه‌بوو ئه‌و هه‌واڵه ببیستین. ئه‌و رۆژه‌ی که‌ باقی نه‌ته‌وه‌کانی ئیران وه‌ک ئێمه دڵگران و ناره‌حه‌ت بوون و به‌م شێوه‌یه‌ به‌رگێکی دیکه له مێژووی تاڵی ئێران له وڵاتی کوردان خۆی نواند.
میژووی کورد رۆژانێکی تاڵی تێپه‌ڕاندوه‌ به‌ تایبه‌تی له‌م ساڵانه‌ی دوایی دا. کاتێ گوێ بۆ وته‌ی گه‌وره‌کانمان ده‌گرین زۆر به ئه‌سته‌م ده‌توانین رووداوه‌کان و ده‌ردی تێکه‌ڵ بووی ئه‌م ساڵانه‌ی دوایی تێپه‌ڕێنین و ئاسۆیه‌کی خۆش چاوه‌ڕێمان بێ. به درێژایی مێژوو ده‌س درێژی بۆ سه‌ر خاکمان و هه‌روه‌ها شه‌ڕه‌ ئایدۆلوژیاییه‌کان، که به ویستی ده‌سه‌ڵاتداران ئه‌نجام دراون، روویداوه‌. هێرش کردنه‌ سه‌ر شاره‌کان و رشتنی خوێنی خه‌ڵکی سفیل لایه‌نێکی دیکه‌ن. فیشه‌کێک که زۆر جار بۆ تیرۆر کردنمان و هه‌ندێ جار بۆ داپڵۆساندنمان به کارهێنراون. بۆمباران کردن و هه‌نارده‌کردنی مووشه‌که یه‌ک له دوای یه‌که‌کان، ته‌نیا به مه‌به‌ستی ساڕێژ کردنی هزری سه‌ره‌ڕۆییانه بوه‌، هه‌مووی چیرۆکی تراژدیای گۆڕه‌ به کۆمه‌ڵه‌کان و کیمیاباران و تۆڵه‌یه، که به‌رده‌وام نه‌یانهێشت تا کوو رۆحی زیندووی وڵاتی کوردان، سات له‌ سه‌ر سات له‌ سه‌ر کۆسته‌کانی نه‌که‌وێت. چه‌نده‌ها پیلان گێڕی که‌ به‌رده‌وام دۆستایه‌تی و ئاشتی و ته‌بایی له‌ ئیران به فیڕۆ داوه‌. ده‌س به‌ سه‌رکردن و کوشتن و نه‌فره‌ت و سێداره‌کانی بێ بڕانه‌وه‌، بێ‌ سه‌ر و شوێن بووه‌کانی ئازیزانمان، بوه‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ دۆستی و ئارامی و رێ و شوێن و لاوک و حه‌یران و به‌ تێكرا جوانییه‌ دڵڕفێنه‌کانی وڵاته‌که‌مان بۆمان نامۆتر و گه‌یشتن پێیان بوو به رێگای پڕ هه‌وراز و نشێو. داخ و حه‌سره‌ت بۆ باوانی ماندووی ریگا و دڵ برینداره‌کانمان.

کاتێک له وڵاتێک دا ده‌ژیت که‌ له گه‌ل چیرۆکه‌کانی رابردوو و رووداوه‌کانی هه‌ورازی رێگا دانه‌بڕاویت، له پڕ وه‌ بیری بانه‌مه‌ڕ و فه‌رزاد و فه‌رهاد و عه‌لی و شیرین ده‌که‌ویت. ئه‌و رۆژانه که ئێمه‌ هێشتا تامی تاڵی زیندانمان نه‌چێشتبوو. سێبه‌ری نگریسی سێداره‌ و رۆژانی سه‌ختی ئه‌شکه‌نجه‌مان نه‌بینیبوو به‌ڵام ئه‌م ناوانه هه‌ڵگری چیرۆکێکی نامۆ و پڕ له ئێش و ئازار بوون. ئه‌و رۆژانه به دوای هه‌واڵی ئه‌م دۆستانه‌مان دا ده‌ڕۆشتین و له مێشکمان دا هاوڕییه‌تی ئه‌زموونه‌کان و رووداوه‌کانی ئه‌و رۆژانه‌یان ده‌بووین. تا راده‌یه‌ک له بار و دۆخی زیندان و ده‌س به‌ سه‌ر داگرتن له‌م و له‌و هه‌ندێ شتمان بیستبوو، هه‌واڵه‌کان هه‌ر چه‌نده‌ نوێ بوون، به‌ڵام بۆن و به‌رامه‌ی چیرۆکی چه‌ندپات بوونه‌وی تراژدیاییه‌کی پێ بوو.

زیاتر بخوێنەوە…

بۆ مامۆستا فه‌رزاد و هه‌ڤاڵانی/ زامدار هه‌ورامی

هێمای ڕامانی سه‌ربه‌ست و ئازاد/ دژبه‌بنده‌ستیی و زوڵم و ئیستیبداد
خاوه‌نی بیری به‌رزی ئینسانی/ جه‌نگاوه‌رێکی ماف و یه‌کسانی
نه‌یاری زوڵم وزۆری چه‌وسێنه‌ر/ خه‌مخۆرو هاوڕێی جوتیارو ڕه‌نجده‌ر
وڵاتپارێزو ژینگه‌پارێزبوو/ شه‌یدای سرووشتی چیای ئارێزبوو
ژینی ته‌رخانکرد به‌خشیی وه‌ک خه‌ڵات/ سه‌رپڕله‌سه‌ودای ئه‌وینی وڵات
چالاکی چه‌مکی په‌روه‌رده‌و زمان/ مامۆستاو هاوڕێی گشت قوتابییان
دژبه‌ری سووکی و بێ‌ڕێزی مرۆڤ/ شێرانه ده‌دوا، به ‌بێ ترس و خۆف
زه‌خت و ئازارو ئه‌شکه‌نجه‌‌ی زیندان/ بێ‌ڕێزی وسووکی وجه‌زره‌به‌‌و لێدان
وازی نه‌هێنا،له هه‌وڵ و خه‌بات/ تا به ئامانجی دواڕۆژی بگات
سه‌رکێش و سه‌ربه‌رز وه‌ک چیای قه‌ندیل/ دوژمن له عاستی داماوو زه‌لیل
ووتی: نا، له‌بۆ داوای لێبوردن/ خۆڕاگرو به‌رز وه‌ک هه‌ڵۆ مردن

زیاتر بخوێنەوە…

:هاوپۆله‌کانکوردی/ Kurdish